طراحی سبز: پیشنهادی برای دیجی‌کالا و دیگران

طراحی سبز در دیجیکالا
اصل موضوع این است: بار آخری که خرید کردم همراه محصول چندین فاکتور و چیزهای دیگر ارسال شده بود. تقریبا ۵ برگ کاغذ که هیچ‌کدام آنها را نگه نداشتم

به نظرم وبسایت دیجیکالا تا الان بهترین فروشگاه اینترنتی ایرانی بوده است. چند باری از وبسایتش خرید کردهام و در کل راضی بودهام. بگذارید از حواشی و تعریفها و خرده انتقادها بگذریم. اصل موضوع این است: بار آخری که خرید کردم همراه محصول چندین فاکتور و چیزهای دیگر ارسال شده بود. تقریبا ۵ برگ کاغذ که هیچکدام آنها را نگه نداشتم:

  1. یک برگ تحویل سفارش که روی سربرگ چاپ شده بود و شرح کالای من در جدول و دوبار چاپ شده بود.
  2. یک برگ صورتحساب فروش کالا و خدمات که فکر کنم فاکتور اصلی محسوب میشود و روی سربرگ چاپ شده بود و پای آن مهر خورده بود.
  3. یک برگ کپی همان صورتحساب فروش کالا و خدمات بدون مهر بود.
  4. یک بروشور سه لت گلاسه تر و تمیز.
  5. یک پاکت کاغذی با کیفیت که بروشور، فاکتور و برگ تحویل سفارش داخل آن بود که گستردهی آن تقریبا به اندازه یک برگ کاغذ است.
  6. بعلاوه این پنج برگ، یک برگ کپی همان صورتحساب که دست پیک بود و زیرش را امضا کردم. احتمالا یک یا چند برگ هم در خود شرکت و انبارداری وبایگانی شده باشد.
فاکتورهای ارسالی از دیجیکالا
فاکتورهای ارسالی از دیجیکالا

احساس کاذب مهم بودن

البته که باعث خوشحالی مشتری است و احتمالا من احساس میکنم که بهم احترام گذاشته شده که به این دقت همه آنچه بخواهم به عنوان مدارک خرید داشته باشم درون یک پاکت ضخیم و یک بروشور اطلاع رسانی خوب همراه کالای خریداری شدهام برایم ارسال شده است. اما از طرف دیگر احساس دیگری هم دارم که ۵ برگ کاغذ که مساوی با قسمتی از حیات یک درخت است را دارم دور میریزم! درختی که در این روزگار به شدت به حضورش نیازمندیم. احساسم بغرنجتر هم میشود وقتی میفهمم دیجیکالا یک فروشگاه موفق است و روزانه چندین هزار کالا میفروشد، و این یعنی پنج ضربدر چندین هزار کاغذ در روز که هدر میروند. یعنی روزی چندین درخت. و بگذریم از آلودگی مراحل تولید کاغذ، از صرف منابع انرژی برای تولید کاغذ، برای تولید جوهر، ساخت کلیشه، هزینههای چاپ، حمل و نقل و خیلی هزینههای دیگر که برای تولید یک برگ کاغذ صرف میشود.

خب حالا این چه ربطی به طراحی سبز دارد؟

اگر کالای خریداری شده مشکلی داشته باشد و بخواهم پس بدهم خب فاکتور لازم ندارد؟
احترام به خریدار واجب نیست؟
یک فروشگاه حق ندارد تبلیغات کند و برای مشتریانش بروشور بفرستد؟

یک پیشنهاد خیلی ساده

پیشنهاد خیلی ساده است. هر آدم معمولی هم میتواند به این نتیجه برسد:
فکر میکنم از آن سه برگ صورتحساب و سفارش تنها یک برگ به عنوان سند خرید برای خریدار کافی باشد. برای من یکی که زیاد هم هست، یک کالا خرید کردهام و فاکتور مربوطه در نصف یک کاغذ هم جا میشود. یعنی اگر بخواهیم کمی جدیتر به مسئله نگاه کنیم قطع کاغذ صورتحساب را میشود از سایز A4 به نصف آن یعنی A5 تغییر داد. و این یعنی دو و نیم برگ صرفهجویی.
بروشور را در هربار سفارش دریافت میکنیم. نمیدانم چندبار میخواهیم آن را بخوانیم؟ نمیشود بروشور فقط برای مشتریانی ارسال شود که بار اول خریدشان است؟ یا کسانی که مدت زیادی است خرید نکردهاند نه کسی که هر هفته مشتری است؟
پاکت را نمیتوانم تصمیم راحتی برایش بگیرم. به نظر خودم که بورژوازی است. یک بدفرهنگ است. مثل همان داستان کیسه پلاستیکی که در سوپرمارکتها به رایگان در اختیارمان میگذارند و نشانه احترام به خودمان میدانیم وقتی فروشنده دست و دل بازانه کالاها را کیسه در کیسه میگذارد! خب، فروشندههای مشتریمدار این کار را میکنند تا خریدار را راضی نگه دارند. اشتباه در اشتباه است و بالاخره یک جایی باید درستش کنیم.
چقدر از اسراف جلوگیری کردیم؟ پنج برگ را در حالت ایدهآل کردیم نیم برگ و در پایینترین حالت (کف) میرسیم به سه برگ. و این فارغ از آن برگههایی است که ما ندیدیم و دست پیک و شرکت و انباردار و اینهاست.
طراحی سبز همین است. با یک تغییر کوچک میتواند میلیونها برگ کاغذ در هر ماه صرفهجویی کند تا سود آن را همه ببرند. خیلی جدی و به معنای واقعی همه سود میبرند. از دیجیکالا که در هزینههایش صرفه جویی میشود تا من خریدار و تا کسی که حتی کامپیوتر ندارد اما میتواند زیر سایه درختی که بریده نشده بنشیند و در دفتر مشقش تکالیف مدرسهاش را بنویسد.

یک مثال دیگر: داروخانه هلال احمر

دیجیکالا یک بهانه بود. همین موضوع را وقتی برای خرید دارو به داروخانه هلال احمر رفتم هم دیدم. برای خرید دارو مرحلهای وجود دارد به اسم تایید اینترنتی! تایید اینترنتی را روی یک برگ کاغذ A4 پرینت میگیرند که جدای پارادوکس موجود (منظورم پارادوکس اینترنت و دولت الکترونیک با پرینت و پرینت بازی است) همان اطلاعات پرینتی روی یک چهارم آن برگ هم جا میشود. و باز هم در حالت کف و بدترین حالت اگر فقط کاغذی که در دستگاه پرینترشان میگذارند را از A4 به A5 تغییر دهند مصرف کاغذ به نصف کاهش پیدا میکند با توجه به هزاران مراجعه کننده در روز به داروخانه مرکزی هلال احمر، میلیونها کاغذ در ماه صرفهجویی میشود. کاغذش اگر برایتان مهم نیست، پول آن هم مهم نیست؟ بودجه مملکت کشک است؟

دولتی و خصوص فرقی نمیکند

این شد فقط دو نمونه. دولتی و خصوصی. از اینها هزاران نمونه دیگر فقط در همین شهر تهران وجود دارد. یعنی یک تغییر کوچک میتواند هزاران میلیون کاغذ را در هر ماه نجات دهد. صدها درخت را نجات دهد. حیواناتی که حیاتشان به آن درختان است را نجات دهد. زمین را نجات دهد. ما خودمان که حیاتمان وابسته به همین زمین و حیوان و درخت است را نجات دهد!

توضیح: طراحی اطلاعات، که یکی از مثالهای متنوعش میشود طراحی همان جدول فاکتوری که به دست هر مشتری میرسد (از محل قرار گرفتن هر اطلاعات در یک فرم تا اندازه و قطع آن)، یک شاخه از طراحی است که البته در ایران شناخته نشده است. خود این طراحی اطلاعات برای خودش یلی است اما به روایتی میتواند زیرمجموعه گرافیک دیزاین هم قرار بگیرد.

آپدیت:

طراجی سبز
بخشی که به صفحه پرداخت دیجیکالا اضافه شده است

چندماه بعد از انتشار این مطلب، گزینه‌ای در بخش پرداخت سایت دیجیکالا اضافه شد که نمی‌دانم تاثیر این مطلب بوده یا اینکه مدیران دیجیکالا خود به آن نتیجه رسیده‌اند، اما در هر حال این اتفاق بسیار خوشحال کننده و مسرت بخش است.

 

Close